|
|
|
Gdynia,
|
|
|
Śladami latarni polskiego Wybrzeża -
projekt międzyprzedmiotowy
Latarnia w Helu
DANE TECHNICZNE
• pozycja : 54°36'N, 18°48' E
• wysokość wieży - 41,7 m
• wysokość światła - 40,8 m n. p. m
• Światło izofazowe, białe o zasięgu 17 Mm przerywane, okres - 10.0 s
• (światło 5.0 s, przerwa - 5,0 s)
HISTORIA
Już w zamierzchłych czasach na cyplu półwyspu Helskiego rozpalano ognie. Źródła historyczne donoszą, że takie ognie palono na wieży zbudowanego w Helu kościoła, a później, w czasach Jana III Sobieskiego - w żelaznym koszu podwieszonym na specjalnym żurawiu, a następnie (opalany węglem kamiennym) na szczycie drewnianej wieży, która kilkakrotnie zapalila się sama.
W 1807 r. zwycięski Napoleon w "pokoju w Tylży" wydzielił Gdańsk jako Wolne Miasto, które otrzymało m.in. cały Półwysep Helski. Po upadku Napoleona, mocą uchwał zapadłych na Kongresie Wiedeńskim (zakończonym w 1815) Gdańsk został włączony ponownie do państwa pruskiego. Z tego okresu pochodzi pierwsza murowana latarnia morska z prawdziwego zdarzenia, która została zbudowana w Helu przez władze Prus w 1826 roku. Była ona okrągła i miała 42 m wysokości. Dnia 1 sierpnia 1827 roku zapalono na niej po raz pierwszy 6 lamp zasilanych olejem rzepakowym, które były widoczne z odległości 17 Mm. W 1919 półwysep helski przypadł Polsce, natomiast Gdańsk i okolice ustanowiono Wolnym Miastem, wcielonym następnie w latach 1939-1945 do Niemiec. W 1926 r. władze polskie zainstalowały lampę naftową z czterema soczewkami.
W 1929 roku zmienił się wygląd latarni - wieżę otynkowano i pomalowano w biało-czerwone pasy. W 1938 roku zainstalowano żarówkę elektryczną o potężnej mocy 3000W. Ta helska latarnia służyła aż do wybuchu II Wojny Światowej w 1939 roku, kiedy w czasie obrony Helu została 19 września wysadzona w powietrze przez polskich saperów dla utrudnienia namiarów dla ciężkiej artylerii niemieckiej ostrzeliwującej Hel. Zarys jej fundamentów jest do dziś widoczny, jako owalny skwerek kilkanaście metrów przed wejściem do obecnej latarni.
W 1938 roku zainstalowano żarówkę elektryczną o potężnej mocy 3000W.
Ta helska latarnia służyła aż do wybuchu II Wojny Światowej, kiedy w czasie obrony została 19 września wysadzona w powietrze przez polskich saperów dla utrudnienia namiarów dla artylerii niemieckiej ostrzeliwującej Hel.
W 1942 roku, w czasie okupacji niemieckiej, latarnię odbudowano.
Od 1 sierpnia 1994 roku dostępna jest do zwiedzania.
Światło z latarni widać nawet z odległości 18 Mm (ok.36 km).
Jak wcześniej wspomnieliśmy jest to ośmiokątna wieża z czerwono - brunatnej cegły, zwężająca się ku górze, zakończona galerią pod stożkowym dachem, na którym znajduje się wiele różnorodnych anten. W 2001 roku, po 59 latach helska latarnia doczekała się kapitalnego remontu - gdyż pękały jej mury
CIEKAWOSTKI
W 1999 roku staraniem stowarzyszenia "Przyjaciele Helu" wmurowano w ścianę latarni tablicę, upamiętniającą wizytę Marszałka Józefa Piłsudzkiego w dniu 1 lipca 1928 roku.
Od strony morza, na Górze Szwedów, wnosi się opuszczona i zdewastowana stalowa konstrukcja. To także była latarnia morska uruchomiona w 1936 roku, po wyłaczeniu latarni w Jastarni-Borze (1872 - 1936r.) Światło latarni miało moc 500W i było wyposażone w soczewkę bębnową. Światło było umieszczone na wysokości 34,4 m (sama stalowa o ażurowej konstrukcji wieża ma 17 m), miało zasięg 14 Mm. Latarnię na Górze Szwedów, obsługiwaną zdalnie z Helu, wygaszono i porzucono ostatecznie na pastwę losu w 1991r po licznych dewastacjach w latach 1988-1990. Obecnie to tylko cel pięknych wycieczek wzdłuż plaży. No i w dalszym ciągu jest to bardzo charakterystyczny punkt orientacyjny dla żeglarskich namiarów!
Niewielka tablica umieszczona w pobliżu latarni na postumencie z kamieni upamiętnia śmierć latarnika Maya, który zginął w grudniu 1910 roku, w wypadku przy oddawaniu strzału z armaty używanej jako sygnał mgłowy.
Soczewka Fresnela (soczewka schodkowa, soczewka pierścieniowa) - skonstruowana w 1822 przez Augustina -Jeana Fresnela soczewka składająca się z koncentrycznych pierścieni będących pocienionymi fragmentami soczewki. W dużych reflektorach czasem zewnętrzne pierścienie wykonuje się jako pierścienie odbijające. Fresnel przyznał pierwszeństwo wynalazku Georgesowi Buffonowi, który opisał ją w swojej Historii naturalnej. Pomysł taki podał także David Brewster w 1811 roku. Stosowana jest w reflektorach i latarniach morskich.
Skonstruowana przez Augustina - Jeana Fresnela. Fresnel przyznał pierwszeństwo wynalazku Georgesowi Buffonowi, który opisał ją w swojej Historii Naturalnej.
| |
|
|
|
|
|
